Ons lichaam beschikt over een afweersysteem, ook immuunsysteem genoemd. Dit is een verdedigingsmechanisme dat zich keert tegen ziekteverwekkers zoals virussen en bacteriën. Deze ziekteverwekkers kunnen van buitenaf komen, maar ook in het lichaam zelf ontstaan.

Het immuunsysteem gaat pas in de aanval als het wordt geactiveerd. Dat gebeurt zodra het immuunsysteem lichaamsvreemde cellen opmerkt. Het immuunsysteem herkent deze lichaamsvreemde cellen aan eiwitten op het oppervlak van de cellen, de zogenoemde antigenen. Antigenen geven informatie over wat voor soort cel het betreft.

Zodra het afweersysteem lichaamsvreemde antigenen herkent, worden bepaalde bloedcellen, de B-lymfocyten, geactiveerd. Zij maken antilichamen aan. Deze antilichamen gaan de indringers te lijf: ze binden zich aan de antigenen en kunnen de functie van de cel veranderen of de cel vernietigen. Andere gespecialiseerde cellen, de T-lymfocyten, maken geen antilichamen aan maar vallen de lichaamsvreemde cellen rechtstreeks aan. Deze cellen worden afweercellen genoemd.

De aanval op lichaamsvreemde cellen wordt de afweerreactie of immuunreactie genoemd. Het immuunsysteem 'onthoudt' de antigenen van indringers, zodat deze bij een eventuele volgende keer sneller kunnen worden aangevallen.

Wat is immunotherapie en wat zijn monoklonale antilichamen?

Immunotherapie is een behandeling met medicijnen die een afweerreactie tegen kankercellen stimuleert. Monoklonale antilichamen zijn medicijnen die de groei van kankercellen op verschillende manieren kunnen remmen. Vaak kan het immuunssyteem kankercellen onderscheiden van gewone, gezonde cellen maar is de afweerreactie onvoldoende om de cellen op te ruimen. Deze kankercellen, en de kankercellen, die geen enkele afweerreactie oproepen ontsnappen aan het immuunsysteem.  

Immuunsysteem versterken

Het immuunsysteem kan versterkt worden door het toedienen van 'eigen' antilichamen en afweercellen. Ook kunnen antilichamen worden toegediend die buiten het lichaam zijn nagemaakt, de zogenoemde monoklonale antilichamen. De behandeling is nog in ontwikkeling en vindt vaak plaats in onderzoeksverband. Maar bij bepaalde soorten kanker is immunotherapie al onderdeel van de standaardbehandeling. Bijvoorbeeld bij de behandeling van niercelkanker, sommige vormen van borstkanker en - zowel vroege als late stadia- van sommige soorten kanker van het lymfestelsel (Non-Hodgkin-lymfomen).