Verstandskiezen hebben zelden een functie en geven vaak aanleiding tot klachten. Daarom moeten ze meestal verwijderd worden. Bij 25% van de bevolking ontbreken één of meer verstandskiezen. Bij degenen die wel verstandskiezen bezitten, is het zelden zo dat deze kiezen normaal in de rij staan en helpen bij het kauwen. Meestal is er ruimtegebrek waardoor reiniging niet goed mogelijk is.

Bacteriën vermenigvuldigen zich in de achtergebleven voedselresten en tasten de kiezen en het tandvlees aan. Het gevolg is dat er gaten in de kiezen komen. Ook laat het tandvlees los van de kiezen, zodat het bot zich terugtrekt en tanden en kiezen uitvallen. Beide processen verlopen langzaam en ongemerkt. Ze bedreigen niet alleen de verstandskiezen maar ook de andere kiezen en tanden.

Als de chronische, pijnloze ontsteking overgaat in de acute vorm, ontstaat pijn en zwelling van de wang. Doordat de mond niet open kan, wordt het moeilijk om de verstandskies te verwijderen.

Wanneer moet de onderverstandskies verwijderd worden?

Verwijdering van de verstandskiezen van de onderkaak vindt bij voorkeur tussen het 15e en 25e levensjaar plaats. Het ontstaan van klachten wordt dan voorkomen en er heeft nog geen aantasting van het tandvlees of de kiezen plaatsgevonden. Bovendien is verwijdering op jonge leeftijd eenvoudiger en verloopt de genezing beter. Wachten tot er klachten zijn heeft als gevolg dat er schade is aangericht en de behandeling moeizamer verloopt. Meestal beginnen de klachten ook nog op de ongelegen moment. Echter niet alle verstandskiezen hoeven altijd te worden verwijderd.

Enkele redenen om een verstandskies te verwijderen:

• wanneer de verstandskies de kies ervoor aantast
• wanneer de verstandskies diep carieus is
• bij ontsteking van het overliggend tandvlees
• wanneer een goede mondhygiëne onmogelijk is, doordat b.v. de verstandskies te ver achterin ligt
• preventief, er wordt verwacht dat de verstandskies in de toekomst één van de bovengenoemde problemen zal geven

De behandeling

Voor verwijdering van de beide verstandskiezen van de onderkaak is verdoving van het hele keelgat noodzakelijk; dit is erg onaangenaam. Daarom komt men meestal één keer voor verwijdering van de onder- en bovenverstandskies van de ene zijde en een andere keer voor verwijdering van de kiezen aan de andere kant. Bovendien heeft men na de behandeling nog een zijde om mee te eten.
Eerst krijgt u plaatselijke verdoving. Daarna wordt, afhankelijk van de ligging van de kies, deze getrokken. Ligt de kies onder het tandvlees en/of bot, dan wordt eerst het tandvlees opzij geschoven. Zonodig wordt de kies dan met de boor verder vrijgelegd en gesplitst en verwijderd.

>>  Zie tekst folder nazorg behandelingen kaakchirurgie...

Complicaties

• Na verwijdering van een verstandskies treedt een nabloeding op bij ongeveer 1 op de 200 patiënten.
  >> Zie Nazorg behandelingen kaakchirurgie...
• Treedt er 2 - 4 dagen na de behandeling pijn op ter plaatse van de wond, gepaard gaande met een vieze smaak en een erg vieze geur dan is het stolsel vies geworden. Deze aandoening (alveolitis) gaat vanzelf in ongeveer 1 week over. Bij erge pijn kan de behandeling de wond schoon spuiten en de pijnstilling aanpassen.
• Bij verwijdering van een verstandskies uit de bovenkaak is het niet altijd te vermijden dat de kaakholte open gaat. Deze opening moet worden gesloten om ontsteking van de kaakholte te voorkomen.
• Uitval van het gevoel in de kin en onderlip kan soms optreden na de verwijdering van een verstandskies uit de onderkaak, doordat de wortels van de kies tegen de verzorgende zenuw aan kunnen liggen. Gelukkig treedt dit zelden op en komt het gevoel meestal terug, al kan dit maanden duren.