Aandoeningen

Alvleesklierontsteking (acuut)

Als de alvleesklier ontstoken is, spreken we over alvleesklierontsteking of pancreatitis. Bij een alvleesklierontsteking worden de enzymen al binnen in de alvleesklier actief, terwijl ze normaal pas in de darmen moeten gaan werken. Hierdoor beschadigt het weefsel van de alvleesklier en ontstaan er klachten.

Van de acute alvleesklierontstekingen verloopt 70 tot 90% mild. Ongeveer 10 tot 30% van de mensen wordt wél ernstig ziek. 

Op deze pagina snel naar

Meer over alvleesklierontsteking (acuut)

Oorzaken

De belangrijkste oorzaken van acute alvleesklierontsteking zijn galstenen en veel overmatig alcohol.

Andere meer zeldzame oorzaken van acute alvleesklierontsteking zijn:
•    een stofwisselingsziekte (zoals een te hoog kalkgehalte)
•    virusinfectie (bijvoorbeeld de bof)
•    bijwerking van bepaalde geneesmiddelen
•    zeer weinig voorkomende erfelijke vorm
•    beschadiging van de alvleesklier door een operatie of endoscopie
•    alvleesklierkanker

Het komt ook voor dat er geen oorzaak voor de alvleesklierontsteking wordt gevonden.

Complicaties bij alvleesklierontsteking

Bij een zeer klein aantal patiënten kan ernstige complicaties optreden.

Verstoring van de werking van de darmen

In de acute fase kan de werking van de darmen verstoord raken, bijvoorbeeld door zwelling in het ontstoken gebied en door prikkeling van het buikvlies; de darmen komen dan stil te liggen. We noemen dit een ileus.

Shock

Ook treedt soms, door vochtophoping in het ontste- kingsgebied, een ernstige bloeddrukdaling op (shock). Problemen met de ademhaling kunnen ontstaan door ophoping van vocht achter de longen.

Pseudocysten

Zowel bij chronische als bij acute pancreatitis ontstaat er soms in de alvleesklier een pseudocyste: een holte gevuld met vocht. Pseudocysten kunnen (pijn)klachten veroorzaken wanneer ze op andere weefsels drukken (maag, galwegen). Ook kunnen ze geïnfecteerd raken.

Geelzucht

Het is ook mogelijk dat de galafvoergang naar de darmen wordt dichtgedrukt door zwelling en littekenvorming in de alvleesklier. Hierdoor kan geelzucht ontstaan.

Symptomen

Acute en hevige pijn in de bovenbuik is de meest kenmerkende klacht bij acute alvleesklierontsteking. De pijn kan uitstralen naar de borst, de zijkanten van uw lichaam en de rug. De pijn begint vaak 12 tot 24 uur na een flinke maaltijd of na veel drank. De pijn kan uren tot dagen duren.

Andere verschijnselen kunnen zijn:

  • lichte koorts
  • misselijkheid en/of overgeven
  • klamme huid
  • opgezette, gevoelige buik

Bij een ernstige acute alvleesklierontsteking komen ook shock, lage bloeddruk of snelle polsslag voor. De pijn neemt meestal af bij rechtop zitten en naar voren leunen. Op de rug liggen, hoesten, diep ademhalen en krachtige bewegingen maken de pijn erger.

Een acute alvleesklierontsteking kan komen door galstenen. Een typisch verschijnsel is dan dat de pijn plotseling komt en snel erger wordt.

De klachten bij een ontsteking door overmatig alcoholgebruik zijn verschillend. Sommige mensen hebben een beetje pijn en nauwelijks klachten. Andere mensen zijn erg ziek en transpireren. Ook ademen ze snel en hebben een hoge polsslag.

Soorten

Er zijn twee vormen alvleesklierontsteking: acuut en chronisch. Bij acute alvleesklierontsteking begint de ontsteking plotseling en de ontsteking geeft hevige pijn in de bovenbuik. Deze pijn straalt vaak uit naar de rug.

Gelukkig is het ziekteverloop in de meeste gevallen mild. Bij een klein aantal patiënten ontstaat een ernstig ziektebeeld, waarbij complicaties kunnen optreden.

Ook bij chronische alvleesklierontsteking is er sprake van beschadiging van het weefsel van de alvleesklier. Deze vorm kenmerkt zich door een meer wisselend verloop. Rustige (klachtenvrije) perioden worden afgewisseld met tijden waarin de symptomen heftig zijn. Naast pijnklachten treden vaak spijsverteringsstoornissen op: de alvleesklier maakt onvoldoende enzymen en hormonen aan, waardoor gewichtsverlies, diarree en suikerziekte kunnen optreden.

 

Toon meer over soorten

Onderzoeken

Bij erge pijn in de bovenbuik en rug zal uw arts aan een alvleesklierontsteking denken.

De arts doet een lichamelijk onderzoek waarbij hij nagaat of u naast de pijn ook lichte koorts, een snelle hartslag en lage bloeddruk hebt. Via bloed- en urineonderzoek wordt onderzocht wat het gehalte is van enzymen dat de alvleesklier produceert.

Met een echografie, CT-scan, of MRI kan de arts een verstopping van de galbuis door galstenen goed zien. Ook kan hij zien of de alvleesklier is vergroot door een ontsteking.

Wanneer het vermoeden bestaat dat galstenen de afvoerbuis van de alvleesklier en/of galblaas blokkeren kan een endoscopie (ERCP) gedaan worden.

Behandelingen

Bij een acute alvleesklierontsteking wordt u waarschijnlijk opgenomen in het ziekenhuis om de ontsteking tot rust te brengen en u te behandelen met vocht en pijnstillers. In principe moet de ontsteking uit zichzelf genezen. Verder moet soms de oorzaak van de ziekte worden aangepakt.

Dat betekent dus bijvoorbeeld:

  • weghalen van galstenen
  • stoppen met het drinken van alcohol
  • behandeling van een stofwisselingsziekte
  • gebruiken van andere medicijnen

Als de oorzaak niet bekend is, wordt eerst afgewacht hoe de ontsteking zich ontwikkelt. De meeste mensen met acute alvleesklierontsteking genezen binnen twee weken.

Een enkele keer is een operatie of ingreep door endoscopie of radiologie nodig om afgestorven weefsel uit de alvleesklier weg te halen.

Soms geneest acute alvleesklierontsteking niet. Dan wordt het een chronische alvleesklierontsteking.

Expertise en ervaring

De MDL-artsen van het St. Antonius Ziekenhuis zijn gespecialiseerd in de behandeling van alvleesklierproblemen. U kunt bij ons terecht voor vrijwel alle gangbare behandelingen. Sommige behandelingen zijn zelfs in ons ziekenhuis ontwikkeld. Ook wordt er veel wetenschappelijk onderzoek gedaan. Het kan zijn dat u hiervoor wordt benaderd.

Over de alvleesklier

De alvleesklier is een langgerekt orgaan en ligt in de bovenbuik, vlak achter en onder de maag. Bij volwassenen is de lengte ongeveer twaalf tot vijftien centimeter en de dikte ongeveer één tot drie centimeter. 

De alvleesklier maakt hormonen aan die aan het bloed worden afgegeven, onder andere insuline. Insuline reguleert het suikergehalte in het bloed. De alvleesklier maakt ook spijsverteringssappen aan. De enzymen die daarin zitten, zorgen voor vertering van het voedsel.

Meer informatie

Websites

Maag-Darm-Leverstichting

www.mlds.nl

Gerelateerde informatie

Code
MDL 31-A