Specialisme

MS en het coronavirus

Update 16 september 2021:

In Nederland heeft een groot deel van de MS-patiënten zich laten vaccineren tegen COVID-19. De vaccins, blijken, zoals verwacht, veilig te zijn. De afgelopen tijd is gebleken dat de vaccinaties niet bij alle MS-patiënten even goed werken, afhankelijk van de gebruikte medicatie. Om deze reden heeft het kabinet besloten om aan een beperkte groep een extra vaccinatie aan te bieden.

In dit document leest u of u hiervoor in aanmerking komt en geven we antwoord op een aantal veelgestelde vragen.

Update 22 maart 2021:

De laatste adviezen voor de Covid-19-vaccinaties voor mensen met MS.

De belangrijkste wijzigingen:

  • Zowel AstraZeneca als Janssen zijn toegevoegd.
  • Intervallen tussen vaccinatie en IMT.

U leest deze adviezen dit PDF-document van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie.

Update 8 maart 2021: Mensen met MS geen voorrang op vaccinatie

Vanuit het RIVM zijn recent zogenaamde hoog-risicogroepen vastgesteld voor versnelde vaccinatie met een COVID-19-vaccin. Personen die in een hoog-risicogroep vallen hebben het hoogste risico op een gecompliceerd beloop en/of sterfte ten gevolge van COVID-19. Mensen met MS vallen niet binnen de hoog-risicogroep, dit betekent dat mensen met MS geen vervroegde oproep krijgen voor vaccinatie. Vanuit het MS Centrum van het St. Antonius Ziekenhuis hebben we niet de mogelijkheid u eerder te laten vaccineren of u een ander vaccin voor te schrijven dan degene waarvoor u opgeroepen wordt.

Van de nu beschikbare vaccins (mRNA vaccins van Pfizer BioNTech en Moderna) is aangetoond dat deze veilig zijn, maar dit is niet getest bij mensen met MS. Van wat bekend is over de manier waarop deze vaccins werken is er geen aanleiding te denken dat deze vaccins voor mensen met MS minder veilig zijn. Dit geld ook voor andere vaccins, zoals AstraZeneca en Janssen. Voor mensen met een verminderde afweer kunnen vaccins die levend verzwakt virus bevatten in theorie riskant zijn. Geen van de nu beschikbare vaccins bevat levensvatbaar virus. Dit geldt ook voor het vaccin van Janssen waar op 11 maart goedkeuring voor wordt verwacht. 

Samengevat kunnen mensen met MS zich veilig laten vaccineren tegen COVID-19, ook als zij medicatie gebruiken die de afweer onderdrukt. Het advies vanuit het MS Centrum is dan ook om u te laten vaccineren met het vaccin waarvoor u opgeroepen wordt. Het vaccineren verloopt via uw huisarts of de GGD.

Update 15 januari 2021

Op 14 januari heeft de Landelijke MS Werkgroep van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie (NVN) een advies uitgebracht over Covid-19-vaccinaties bij mensen met MS. Wij nemen dit advies over. 

U leest dit advies in dit pdf-document.

Update 5 januari 2021: Covid-19-vaccinatie en MS 

In januari 2021 start Nederland met het vaccineren tegen Covid-19. Mensen met MS hebben veel vragen over de vaccins. Waarschijnlijk volgt na half januari een advies voor Covid-19-vaccinaties bij mensen met MS. Hier in het kort wat we al weten. 

Wanneer krijgen mensen met MS een vaccinatie?

De eerste Covid-19-vaccinaties in Nederland vinden in januari 2021 plaats. Er wordt binnen het RIVM nog volop gediscussieerd over welke groepen mensen op welk moment aan de beurt zullen zijn voor een vaccinatie, maar waarschijnlijk komen in het algemeen mensen met MS nog niet voor de eerste vaccinatieronde in aanmerking. Het eerste vaccin dat recent is goedgekeurd voor de Europese markt is het mRNA-vaccin van Pfizer en BioNTech. Daarnaast komt waarschijnlijk op korte termijn het mRNA-vaccin van Moderna beschikbaar. 

Kunnen mensen met MS worden gevaccineerd?

Op dit moment zijn er meerdere redenen om aan te nemen dat deze mRNA-vaccins tegen Covid-19 veilig en effectief zijn bij mensen met MS. Vanzelfsprekend zullen wij de ontwikkelingen op dit gebied volgen en onze mening aanpassen waar nodig.

Zowel binnen de werkgroep Covid-19-vaccinatieadvies immuungecompromitteerde patiënten, opgericht op initiatief van het RIVM, als binnen de wetenschappelijke commissie van de MS International Federation (MSIF) wordt momenteel op basis van de beschikbare gegevens gewerkt aan een advies op maat voor mensen met MS met en zonder medicatie. 

De verwachting is dat medio januari 2021 in samenwerking met de MS-werkgroep van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie (NVN) een algemeen advies over de geschiktheid van de vaccins voor mensen met MS naar buiten wordt gebracht. Mocht u MS-medicatie gebruiken en tegen de verwachting in toch al voor die tijd worden opgeroepen voor vaccinatie tegen Covid-19? Dan adviseren wij u contact op te nemen met ons MS Centrum.

Update 30 oktober 2020

Kan ik mijn medicijnen gewoon blijven gebruiken?

De algemene regel is dat uw behandeling met medicijnen doorgaat, omdat anders de MS onvoldoende behandeld wordt. Soms adviseren we aanpassing van de behandeling. Dat hangt er van af of uw behandeling een verhoogd risico met zich meebrengt of niet. 
Als u een medicijn gebruikt waarvan heel onwaarschijnlijk is dat u daarmee tot de risicogroep behoort, kunt u gewoon doorgaan met de behandeling. Dat zijn:

  • dimethylfumaraat (Tecfidera), 
  • fingolimod (Gilenya), 
  • glatirameeracetaat (Copaxone; glatirameeracetaat Mylan), 
  • interferon (Avonex, Betaferon, Plegridy, Rebif), 
  • natalizumab (Tysabri) 
  • teriflunomide (Aubagio). 

Als u ocrelizumab (Ocrevus) gebruikt is het meestal verstandig een volgende kuur enige tijd uit te stellen, afhankelijk van het aantal B-cellen (afweercellen) in het bloed. Dit kan vaak zonder dat het effect op de MS verdwijnt. 

Als u alemtuzumab (Lemtrada) of cladribine (Mavenclad) gebruikt, hangt het erg af van uw individuele situatie (bijvoorbeeld uitslagen van bloedonderzoek, ernst van de MS) wat u het beste kunt doen. Daarover is geen algemeen advies te geven. Neem hierover contact op met uw neuroloog. Patiënten van het St. Antonius kunnen dat het beste doen via Mijn Antonius of via een telefonische afspraak. In onderstaand overzicht kunt u zien of uw medicijnen of behandelingen maken dat u tot de risicogroep behoort. 

Heel waarschijnlijk risicogroep, maar alleen zolang lymfocyten* na de behandeling verlaagd zijn:

  • alemtuzumab (Lemtrada)
  • cladribine (Mavenclad)
  • stamceltransplantatie 

Mogelijk risicogroep

  • ocrelizumab (Ocrevus) 

Heel onwaarschijnlijk risicogroep

  • dimethylfumaraat (Tecfidera)
  • fingolimod (Gilenya)
  • glatirameeracetaat (Copaxone, glatirameeracetaat Mylan),
  • interferon-bèta (Avonex, Betaferon, Plegridy, Rebif)
  • natalizumab (Tysabri)
  • teriflunomide (Aubagio)

* bepaald soort witte bloedcellen, onder andere belangrijk voor afweer tegen virussen. 

Is het griepvaccin veilig voor mensen met MS?

Het griepvaccin kan veilig gegeven worden bij mensen met MS, ook als u MS remmende medicatie gebruikt. Heeft u de afgelopen jaren geen griep doorgemaakt, kunt u overwegen geen griepvaccin te nemen ook momenteel tijdens de tweede coronagolf. Als u toch griep krijgt, dan kunnen MS-klachten tijdelijk opspelen. Indien u vragen heeft, kunt u deze stellen via Mijn Antonius .

Update 22 oktober 2020

We krijgen bij het MS-Centrum veel vragen van patiënten over de ontwikkelingen rondom een vaccin tegen Covid-19. We houden deze ontwikkelingen nauwlettend in de gaten. Zodra er duidelijkheid is, volgt hier zo spoedig mogelijk een advies over voor patiënten van het St. Antonius die onder behandeling zijn van een neuroloog vanwege MS. 

Update 15 april 2020

Op woensdag 15 april heeft er een online MS-vragenuurtje plaatsgevonden. De presentatie en de vragen en antwoorden kunt u hier nalezen. 

Update 23 maart 2020

Voor mensen die MS-remmende medicijnen gebruiken hanteren wij de volgende adviezen. Beslissingen over eventueel aanpassen van de medicatie gebeurt in overleg tussen behandelaar en patiënt.

Het advies wordt door de behandelaar weloverwogen gegeven en is tevens afhankelijk van de situatie van de individuele patiënt en van factoren zoals ziekteverloop, ziekteduur, eerder bloedonderzoek etc.
Dit is conform de adviezen van de landelijke MS-werkgroep van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie.

Doorgaan met gebruik of een lagere dosering

  • Interferon-beta (Avonex, Betaferon, Rebif, Plegridy): doorgaan met gebruik
  • Glatirameer-acetaat (Copaxone): doorgaan met gebruik
  • Natalizumab (Tysabri): doorgaan met gebruik
  • Teriflunomide (Aubagio): doorgaan met gebruik
  • Dimethylfumaraat (Tecfidera): doorgaan met gebruik. Voor mensen met een laag aantal lymfocyten (lymfopenie - lager dan 0,8) door de behandeling met dimethylfumaraat, valt (tijdelijke) verlaging van de dosering naar 2 x 120 mg/dag te overwegen.
  • Fingolimod (Gilenya): doorgaan met gebruik: Voor mensen met een laag aantal lymfocyten (lymfopenie - lager dan 0,5) door de behandeling met fingolimod valt een lagere dosering (bijvoorbeeld 0,5 mg om de dag of 3 keer in de week ) te overwegen.

Behandeling uitstellen

  • Ocrelizumab (Ocrevus): Voor mensen die behandeld worden met ocrelizumab valt te overwegen een volgende gift één tot enkele maanden uit te stellen. Bij maandelijkse metingen van het aantal B-cellen is dit waarschijnlijk een veilige strategie. Een volgende gift ocrelizumab moet overwogen worden als het totaal aantal B-cellen stijgt tot meer dan 10x103/mL. Als uw gift wordt uitgesteld in de maand maart of april, nemen wij contact op en wordt uw bloed na een maand weer gecontroleerd. Metingen van het aantal B-cellen is belangrijk voor het uitstellen. 
  • Cladribine (Mavenclad): behandeling bij voorkeur uitstellen
  • Alemtuzumab (Lemtrada): behandeling bij voorkeur uitstellen

Bij mensen die gaan starten met MS-remmende medicatie wordt individueel bekeken of de behandeling direct gestart kan worden of beter uitgesteld kan worden.

 

Dit bericht is opgesteld op basis van de actuele inzichten en kan aangepast worden op basis van de ontwikkelingen rondom het coronavirus.