Huidkanker blijft toenemen: behandeling wordt beter, maar preventie is het beste
Het aantal mensen met huidkanker in Nederland blijft stijgen. Inmiddels krijgen ieder jaar meer dan 80.000 mensen de diagnose. In 2011 waren dat er nog ongeveer 40.000. De meest voorkomende vorm is het basaalcelcarcinoom. Deze tumor zaait bijna nooit uit, maar kan zonder behandeling wel klachten en schade geven. Daarom is voorkomen belangrijk, ook al zijn er ook steeds betere behandelingen, zoals Mohs-chirurgie.
Volgens dermatoloog Luc Laumen zijn er meerdere oorzaken voor de stijging. “Een deel is genetisch: in Nederland hebben veel mensen een lichte huid en die is nu eenmaal gevoeliger voor zonneschade. Maar gedrag speelt ook een grote rol. Denk aan kortdurende intensieve zonvakanties, waarbij de huid in het verleden ook minder goed beschermd werd.”
Tijdens de Huidkankermaand is er daarom extra aandacht voor preventie. Het advies is al jaren hetzelfde: smeren, kleren, weren. “UV-straling is de belangrijkste risicofactor,” zegt Laumen. “Door je goed te beschermen, kun je veel gevallen voorkomen.” Volgens hem is vooral bewustwording onder jongere generaties belangrijk: “Zonneschade zie je vaak pas jaren later. Wat je nu doet, bepaalt je risico later.”
Het basaalcelcarcinoom: zaait niet uit, groeit wel door
Huidkanker is niet altijd eenvoudig te herkennen. Het basaalcelcarcinoom – de meest voorkomende vorm – begint vaak als een rood, glanzend of licht glinsterend plekje dat langzaam groeit en niet vanzelf verdwijnt. “Vaak ziet het er onschuldig uit,” legt Laumen uit. “Maar blijft een plekje bestaan of groeit het, ga dan naar de huisarts. Zeker voor plekken in het gezicht.”
Bij een verdachte plek wordt vaak eerst een biopt afgenomen. Blijkt het om huidkanker te gaan, dan volgt behandeling. Welke behandeling nodig is, hangt af van het type tumor en de plek op het lichaam. Soms volstaat een crème, maar meestal is een operatie nodig.
Ook bij twee van de drie type basaalcelcarcinomen is een operatie meestal nodig, ondanks dat het zelden uitzaait. “Doe je er niks aan, dan blijft het doorgroeien,” zegt Laumen. “Het kan gaan bloeden of een wond worden die niet geneest. En op lastige plekken kan het ook omliggende structuren aantasten, bijvoorbeeld rondom de ogen of neus.”
Millimeter voor millimeter
Bij huidkanker in het gezicht vraagt dat om extra precisie. “Rond de ogen, neus en mond heb je simpelweg minder ruimte. Daar wil je zo zorgvuldig mogelijk werken,” aldus Laumen. In het St. Antonius wordt in zulke gevallen vaak gekozen voor Mohs-chirurgie, een zeer nauwkeurige techniek.
Bij Mohs-chirurgie wordt de tumor stap voor stap verwijderd en direct onder de microscoop onderzocht. “We werken echt millimeter voor millimeter,” zegt Laumen. “We halen een stukje weg, bekijken het meteen onder de microscoop en als er nog kankercellen te zien zijn, halen we nog een stukje weg. Dat doen we net zo lang tot het helemaal schoon is.”
De behandeling vindt plaats in dagbehandeling. “Patiënten weten aan het einde van de dag vrijwel zeker dat de tumor volledig weg is én de wond wordt vaak direct gesloten."
Wees huidkanker voor
De verwachting is dat het aantal huidkankerpatiënten de komende jaren verder stijgt. Juist daarom blijft de focus liggen op preventie. “We worden steeds beter in behandelen, maar uiteindelijk is het belangrijkste dat mensen huidkanker vóór zijn.”
De boodschap is dan ook helder: geniet van de zon, maar doe dat verstandig.