Behandelingen & onderzoeken

Dieetadvies bij zwangerschapsbraken (Hyperemesis gravidarum)

Zwangerschapsmisselijkheid komt veel voor in de eerste maanden van de zwangerschap. Soms gaat dit gepaard met braken.

In de meeste gevallen verdwijnen deze klachten tussen de 12 en 20 weken van de zwangerschap. Bij sommige vrouwen zijn de klachten echter zo hevig dat zij onvoldoende voedsel en vocht kunnen binnenhouden. We spreken dan van zwangerschapsbraken (hyperemesis gravidarum).

Op deze pagina snel naar

Meer over dieetadvies bij zwangerschapsbraken (Hyperemesis gravidarum)

Voor het ongeboren kind levert het braken geen gevaar op. Het is echter wel van invloed op het algemeen welbevinden en het gewicht en de conditie van de zwangere.

Hieronder geven wij informatie over zwangerschapsbraken en leggen wij u uit hoe u er het beste mee om kunt gaan.

Wat is zwangerschapsbraken?

Bij zwangerschapsbraken is er sprake van hevige misselijkheid, overmatig braken en verminderde of geen eetlust.

Doordat u onvoldoende voedingsstoffen en vocht binnenhoudt, kan dit leiden tot gewichtsverlies, uitdroging en een tekort aan vitaminen en mineralen. Door het vele braken kunt u vermoeid raken. Ook wordt de slokdarm gevoelig, waardoor het slikken pijnlijk wordt. Dit kan er weer voor zorgen dat u nog minder eet en drinkt.

De oorzaak

Er is veel onderzoek gedaan naar het ontstaan van zwangerschapsbraken, maar tot nu toe is niet precies bekend waarom de ene vrouw wel en de andere geen last krijgt van overmatig braken tijdens de zwangerschap. Het is wel bekend dat zwangerschapsbraken door meerdere factoren kan worden veroorzaakt, bijvoorbeeld door bepaalde (zwangerschaps)hormomen of door een bacteriële infectie van de maag en/of door psychosomatische factoren.

Toon meer

Wat kunt u zelf doen?

Ondanks de misselijkheid is het verstandig te blijven eten. U mag alles eten en drinken waar u trek in hebt. Het is wel belangrijk dat deze producten samen voldoende energie (calorieën) leveren.

Algemene tips

  • Neem zoveel mogelijk rust.
  • Neem ook rust na inspanning, zoals na het douchen, stukje lopen etc.
  • Probeer zoveel mogelijk in de frisse lucht te zijn.
  • Sta langzaam op en vermijd plotselinge bewegingen.
  • Ga niet direct na het eten liggen, maar blijf nog 10 tot 20 minuten rechtop zitten.
  • Omdat u minder eet dan normaal is het belangrijl dat u vooral producten eet die u energie leveren. Kies dus bij voorkeur volle producten, zoals volle yoghurt, volle kwark, roomboter of margarine in plaats van halvarine etc.
  • Houd uw gewicht goed in de gaten. Gewichtsverlies, al bij 3 kg in een maand, kan uw conditie verslechteren.

Tips tegen de misselijkheid

  • Eet veel kleine maaltijden, verdeeld over de dag. Neem in ieder geval 3 hoofdmaaltijden en 3 keer iets tussendoor.
  • Probeer veel verschillende producten uit. Bedenk dat uw eetlust en smaak per dag kunnen wisselen. Dat geldt ook voor uw reuk. Wat de ene keer geen succes is, kan de andere keer wel in de smaak vallen en omgekeerd.
  • Een tekort aan vocht verergert de misselijkheid. Probeer daarom elke dag voldoende te drinken: dat is 1,5 tot 2 liter per dag. U kunt bijvoorbeeld water, thee, koffie, melk, karnemelk, yoghurtdrank, bouillon en frisdrank gebruiken. Alcohol wordt tijdens de zwangerschap afgeraden.
  • Misselijkheid kan ook worden veroorzaakt of verergerd door een lege maag. In dat geval kan hij worden 'weggegeten'. Probeer daarom steeds kleine beetjes te eten.
  • Hoe het eten eruit ziet, kan ook veel invloed hebben. Als eten moeilijk gaat, is het extra belangrijk dat het er aantrekkelijk uitziet.
  • Ochtendmisselijkheid vermindert soms van een toastje of beschuit voor het opstaan. Sta hierna niet gelijk op maar blijf nog even liggen om klachten te voorkomen.
  • Soms kan koken al resulteren in misselijkheid. Als u zelf kookt, gebruik dan de magnetron. Dan hebt u minder last van etensgeuren. Probeer of iemand anders voor u kan koken en blijf zelf uit de keuken. De maaltijd zelf hoeft namelijk niet altijd het probleem te zijn. Maak gebruik van kant-en-klaarproducten. Koken, stoven of pocheren geven (net als klaarmaken in de magnetron) vaak minder hinderlijke geuren dan bakken en braden.
  • Neem een koude maaltijd als u die beter verdraagt dan een warme maaltijd. Koud voedsel geurt bovendien minder. Voorbeelden zijn: een sandwich, kaas, pasta-, fruit- of groentesalades, koud vlees zoals alle soorten vleeswaren, maar ook (gerookte) kipfilet, fricandeau, gebraden gehakt of rollade.
  • Vermijd sterke geuren die de misselijheid verergeren, zoals sterk gekruid voedsel, koffie, sigaretten en tandpasta.
  • Producten waarvan u echt een afkeer hebt gekregen, kunt u beter weglaten. Vaak zijn dat gerechten met een sterke geur zoals gebraden/gebakken vlees en koffie. Vervang warm vlees dan eens door vis, (koude) kip, vleeswaren, kaas een eigerecht of vegetarisch producten.
  • Een vieze smaak in de mond kan worden veroorzaakt doordat u te weinig drinkt. Drink daarom voldoende. Soms verdwijnt de vieze smaak door iets met een sterke smaak te eten, bijvoorbeeld een pepermuntje. Of zuig op iets zuurs, bijvoorbeeld een schijfje citroen of een stukje augurk.
  • Soms smaakt niets, maar probeer dan toch iets te eten. Onthoud dat eten en drinken erg belangrijk is om in een goede conditie te blijven.

Drinkvoeding

Als het ondanks de vorige adviezen niet lukt om voldoende energie binnen te krijgen, dan kan drinkvoeding een goede oplossing zijn. Drinkvoeding is een drank waarin veel energie zit, en die ook veel eiwitten, vitaminen en mineralen bevat. Er zijn verschillende soorten (op melkbasis, yoghurtbasis en sapbasis) en smaken (bijvoorbeeld aardbei, banaan, vanille, chocolade, enz.). Behalve drinkvoeding zijn er ook dieetpoeders. Deze poeders kunt u gebruiken om extra energie (calorieën) toe te voegen aan bijvoorbeeld yoghurt, vla, pap etc.

Toon meer

Opname in het ziekenhuis

Soms kan zwangerschapsbraken leiden tot opname in het ziekenhuis. Rust tijdens de opname zorgt ervoor dat veel van uw klachten verdwijnen.

Wanneer u bent uitgedroogd, krijgt u een infuus. Dat is een slangetje in een bloedvat in uw arm waardoor u vocht en extra glucose krijgt toegediend. Soms is het nodig om aan het infuus vitaminen of mineralen toe te voegen. U krijgt ook medicijnen tegen de misselijkheid. Maar soms helpt ook dit onvoldoende.

Sondevoeding

Als het eten en drinken na enkele dagen in het ziekenhuis moeizaam blijft gaan, kan uw arts besluiten om te starten met sondevoeding. Sondevoeding is een vloeibare voeding waarin energie, vitamines en mineralen zitten. U krijgt deze voeding via een dun, flexibel slangetje (de neussonde) dat via uw neus, keel en slokdarm naar uw maag loopt. Er zijn verschillende soorten en maten sondes, maar de meest gebruikte zijn ongeveer zo dik als de vulling van een vulpen. De sondevoeding wordt langzaam opgebouwd. Na ongeveer twee dagen komt u dan uit op een hoeveelheid die voldoende energie, vitamines en mineralen levert. Door de sondevoeding zult u dan ook opknappen en weer op krachten komen. Dat hebt u nodig om in goede conditie te blijven. Mocht het nodig zijn, dan kan de sondevoeding thuis worden voortgezet.

Toon meer

Expertise en ervaring

De diëtisten van het St. Antonius Ziekenhuis geven patiënten op de poli en op de verpleegafdeling advies over voeding, dieet en gezondheid. Ook hebben zij veel ervaring met persoonlijke dieetadviezen voor bepaalde patiëntengroepen, zoals voor mensen met diabetes en mensen die maagverkleining krijgen.

Gerelateerde informatie

Code
DIE 16-AD