Stemproblemen bij volwassenen

Geluid ontstaat in het strottenhoofd. Het strottenhoofd verbindt de luchtpijp met de keel. In het strottenhoofd liggen de stembanden. Dit zijn 2 plooien die door spieren naar elkaar toe kunnen bewegen. Zo sluiten ze de luchtpijp af. Als de stembanden tegen elkaar staan, kunnen ze door uitgeademde lucht gaan trillen. Deze trilling veroorzaakt het geluid van de stem. Door de spanning in de stembanden te veranderen, verandert de toonhoogte van de stem. Ook deze verandering komt door spierbewegingen.

Bij spreken gebruikt het lichaam meer dan alleen het strottenhoofd. De lippen, tong, het gehemelte en de keel maken van het stemgeluid verschillende klanken.

Met uw stem geeft u niet alleen informatie door. Uw stem laat ook emoties horen. U kunt dezelfde zin bijvoorbeeld koel of juist warm uitspreken. Een afwijkende stem kan daardoor een verkeerde indruk geven van uw stemming.

Oorzaken

Stemproblemen kunnen verschillende oorzaken hebben. Bijvoorbeeld:

• een infectie of ontsteking;
• verkeerd gebruik van de stem;
• een verlamming van de stembanden;
• een goedaardige zwelling;
• kanker.

Soorten

Het soort stemprobleem hangt af van de oorzaak. Hieronder staat meer informatie over de verschillende stemproblemen.

Stemproblemen door ontsteking

Een ontsteking is de meest voorkomende oorzaak. Iedereen is wel eens hees bij een verkoudheid. Vaak wordt een ontsteking door een virus veroorzaakt en gaat deze vanzelf over. Bij ernstige of langdurige infecties zijn soms medicijnen nodig. Soms wordt gezocht naar een mogelijke oorzaak van de infectie, bijvoorbeeld in de neusbijholten.

Stemproblemen door stemmisbruik, roken of allergie

De stembanden kunnen geïrriteerd raken door verkeerd gebruik van de stem. Ook irriterende gassen en dampen, roken en soms een allergie kunnen de stembanden irriteren.

Stemproblemen door een verlamming van de stembanden

Als de stembanden door een verlamming niet goed naar elkaar toe komen, klinkt de stem hees. Soms herstelt een stembandverlamming. Dit hangt af van de oorzaak. Daarom wordt geprobeerd de oorzaak van de verlamming te vinden. Als de stemband niet herstelt, kan de stem vaak verbeteren door oefeningen bij een logopedist. Een stemband kan ook worden opgevuld met filler. Daarnaast zijn er definitieve stemverbeterende operaties mogelijk. 

Stemproblemen door goedaardige zwellingen

Er zijn verschillende goedaardige zwellingen van de stembanden. De stem kan vaak verbeteren als de zwelling wordt verwijderd. Voorbeelden hiervan zijn een goedaardige poliep, cyste of stembandknobbeltjes ('noduli'). Een ingreep kan zowel poliklinisch als onder narcose plaatsvinden. De arts zal dit met u bespreken. 

Stemproblemen door kanker

Heesheid kan ook worden veroorzaakt door kanker van de stembanden. Deze aandoening komt niet vaak voor en treft vooral mensen die roken. Als de kanker vroeg wordt ontdekt, kan deze meestal goed worden genezen. Bij twijfel kan tijdens een kleine ingreep onder narcose een verdacht stukje weefsel van de stemband worden weggehaald. Dit weefsel wordt onder een microscoop onderzocht.

Geen afwijkingen

Soms worden bij mensen met stemproblemen geen afwijkingen aan de stembanden gevonden. De stem klinkt dan toch anders. Dit kan komen doordat de stembanden niet goed worden gebruikt tijdens het spreken. 

Soms sluiten mensen na een stembandontsteking hun stembanden niet goed. Zij kunnen hun stembanden tijdens de infectie bijvoorbeeld te weinig hebben gebruikt. Anderen sluiten hun stembanden juist te krachtig. Dit kan komen doordat zij hun stem tijdens de infectie hebben geforceerd.

Ook de lichamelijke conditie kan een rol spelen. Bij vermoeidheid wordt de stem misschien niet krachtig genoeg gebruikt. Emoties kunnen zorgen voor extra spanning in de spieren. 

Een ander veel voorkomend probleem voor de stem is de vorderende leeftijd. Dit kan heesheid als klacht geven. De stembanden worden dunner door verlies van spiermassa. Daardoor komen ze niet of minder goed tegen elkaar aan.