Hans van der Woude verlaat St. Antonius na 48 jaar
'Luister naar de patiënt'
Het contact met patiënten is de rode draad in de 48-jarige loopbaan van Verpleegkundig Specialist Hans van der Woude (66) op de afdeling hematologie van het St. Antonius in Nieuwegein. ,,Ik krijg nog kaartjes van mensen die ik achttien jaar geleden op de afdeling heb gehad.” Van der Woude is een van de tien ziekenhuismedewerkers die het langst in het St. Antonius werken. Vorige week nam hij afscheid en blikt terug op zijn begintijd en op de ontwikkelingen die het ziekenhuis sindsdien heeft doorgemaakt. De verschillen zijn groot.
,,Mijn opleiding begon in een jaren-50 herenhuis met tuin grenzend aan het Antonius aan de Prins Hendriklaan in Utrecht. Les kregen we aan een lange tafel met een opschrijfbord. Af en toe kwam er een dokter door de tuin aanlopen om ons daar les te geven. Na drie maanden konden we aan de slag op een afdeling. Voor mij werd dat de interne,” vertelt Van der Woude. “Het werk toen is niet te vergelijken met nu. We deden alles: ook maaltijden uitdelen en schoonmaken. Patiëntendossiers zaten in mappen in karretjes, met onleesbare aantekeningen van de artsen. Bij de overdracht las de oudste verpleegkundige voor uit ‘het dikke boek’ met de overdracht van de avond- en nachtdienst, terwijl collega’s ondertussen een shaggie draaiden. Dat is niet meer voor te stellen.”
Na enkele jaren als verpleegkundige begon Hans aan een kaderopleiding tot leidinggevende. Al snel kwam hij erachter dat daar niet zijn roeping lag. ,,Ik miste het contact met de patiënten. Daarvoor was in die tijd meer gelegenheid dan nu. ,,Patiënten lagen toen nog lang in het ziekenhuis. Iemand met een maagzweer bleef zo maar zes weken opgenomen om tot rust te komen. Medicijnen zoals maagzuurremmers bestonden nog niet. Dan leerde je zo’n patiënt wel kennen.”
Eerste stamceltransplantatie
In de jaren tachtig had het St. Antonius geen hematologie-afdeling. Patiënten met bloedziekten lagen op de afdeling interne geneeskunde. Het specialisme stond nog in de kinderschoenen, maar het interesseerde Van der Woude. Dus begon hij met opleidingen in het UMC Utrecht oncologie en het academisch ziekenhuis in Leiden hematologie. Op initiatief van internist-hematoloog en later bestuursvoorzitter Douwe Biesma werd een aparte hematologie-afdeling opgezet. Het aantal behandelmogelijkheden groeide. Al snel volgde een grote stap in het behandeltraject voor de patiënt, de mogelijkheid tot de eerste stamceltransplantatie. Het was een mijlpaal voor de hematologie in het St. Antonius én de loopbaan van Van der Woude. ,,Steeds kwam er weer een nieuwe uitdaging op mijn pad. Het mogen opzetten van een dagbehandeling voor hematologiepatiënten gaf een grote kwaliteitsimpuls voor deze patiënten groep.
Trots
Ik zie sommige patiënten nog zo voor me. Waar we in de jaren 70-80 deze patiënten eigenlijk weinig te bieden hadden, zijn er nu diverse mogelijkheden en kunnen we veel ziekten zo behandelen dat mensen niet meer overlijden met een goede kwaliteit van leven.”
Van der Woude vertelt over de intense misselijkheid vooral bij patiënten die een stamceltransplantatie moesten ondergaan. Ze kregen daarvoor wekenlang via een infuus sterke medicatie. ,,Tegenwoordig is dat veel minder nodig. Met collega Hanny Overbeek en enthousiaste hematologen hebben we zelfs een zeer succesvol ambulant traject kunnen opzetten. Nu krijgen patiënten hun medicatie soms zelfs in een rugzak mee naar huis. Daarvan durf ik wel te zeggen dat wij dat als één van de beste ziekenhuizen doen. Zelfs academisch ziekenhuizen komen hier kijken. Daar mogen we trots op zijn.”
Meesterprikker
In de loop der jaren kreeg Van der Woude de bijnaam ‘meesterprikker’. Hij deed honderden beenmergpuncties en plaatste zo’n 1.500 PICC-lijnen. ,,Ik denk dat velen in die begin periode zo’n beetje iedereen in huis die dat kan, door mij is opgeleid.” Bij zijn afscheid is de afdeling A2 verrijkt met een straatnaambord met het opschrift ‘Hans van der Woudeplein – Meesterprikker 1978-2026’.
Luisteren
Hoewel de ligduur niet te vergelijken is met de begintijd van Van der Woude in het ziekenhuis en patiënten soms zelfs helemaal niet meer opgenomen hoeven te worden, blijft persoonlijke aandacht voor hem belangrijk. ,,De patiënt is niet zijn ziekte. Het is een mens met pech, maar ook met een partner, kinderen, werk en ander dingen die voor een mens belangrijk kunnen zijn. Aan ons de taak om het voor hen zo dragelijk mogelijk te maken. We kunnen tegen een patiënt wel zeggen dat de cijfers er goed uitzien, maar wat heeft die daar als-ie zich hondsberoerd voelt? Dat moeten we blijven bewaken”. Van der Woudes boodschap voor zijn opvolgers is duidelijk: “luister naar de patiënt.”