Mortuarium: informatie voor nabestaanden

Patiënten die in het St. Antonius Ziekenhuis overlijden komen terecht in het Mortuarium van het ziekenhuis. In het Mortuarium wordt het lichaam van de overledene verzorgd en gekoeld bewaard. Vanuit het Moruarium draagt de mortuariummedewerker de overledene over aan de uitvaartondernemer. Dit alles gebeurt met de grootste aandacht en zorgvuldigheid.

Op deze pagina snel naar

Verzorging van een overledene

Een overleden patiënt wordt na de eerste noodzakelijke verzorging op de afdeling naar het Mortuarium van het ziekenhuis overgebracht. In het Mortuarium is de mortuariummedewerker verantwoordelijk voor de laatste zorg aan de overledene en de koeling van de overledene. Ook is hij of zij verantwoordelijk voor de overdracht van de overledene aan de uitvaartondernemer.

De uitvaartondernemer

Nabestaanden moeten zelf een uitvaartondernemer inschakelen. Als de overledene een verzekeringspolis heeft, dan kunnen de nabestaanden contact opnemen met de betreffende uitvaartverzekeraar of -ondernemer.

Soms heeft de overledene in zijn of haar leven speciale wensen over de uitvaart met familie of partner besproken. Als dat niet het geval is, dan zijn nabestaanden vrij in het maken van een keuze voor het type uitvaart.

Wat kan de uitvaartondernemer voor de nabestaanden doen?

Zodra de uitvaartondernemer is ingeschakeld, zal hij of zij contact leggen met het Mortuarium van het ziekenhuis en allerlei afspraken maken, waaronder ook over het tijdstip van de overdracht van de overledene. De afspraken die de uitvaartondernemer met de medewerkers van het Mortuarium maakt zal hij of zij kortsluiten met de nabestaanden.

De uitvaartondernemer kan voor  de nabestaanden:

  • De overlijdenspapieren bij het Mortuarium ophalen.
  • De formaliteiten regelen bij de ambtenaar van de Burgelijke Stand in de gemeente waar de naaste is overleden.
Toon meer

Orgaan- en weefseldonatie

Als iemand is overleden, gaat de arts na of de overledene medisch geschikt is voor donatie. Als dit zo is, raadpleegt de schouwend arts het Donorregister om na te gaan of de overledene als donor staat geregistreerd.

  • Als de overledene geregistreerd staat in het register met 'bezwaar', kan er geen donatie plaatsvinden.
  • Als de overledene geregistreerd staat met ‘toestemming’, dan informeert de arts de nabestaanden over deze uitkomst en zal er in principe donatie plaatsvinden. De arts vertelt de nabestaanden welke donatievorm mogelijk is en geeft informatie over de verdere procedure. Als de nabestaanden ernstige bezwaren hebben tegen de donatie, dan bekijkt de arts of hij/zij af zal zien van donatie of niet.
  • Als de overledene niet geregistreerd staat of de beslissing voor donatie overlaat aan de nabestaanden of aan een bepaald persoon, vraagt de arts de nabestaanden of die betreffende persoon om toestemming voor donatie.

Orgaandonatie

Wat de overledene doneert hangt af van de medische geschiktheid van de donor en uiteraard van waarvoor toestemming is gegeven. Bij orgaandonatie kan het gaan om:

  • het hart;
  • de longen;
  • de lever;
  • de nieren;
  • de alvleesklier;
  • de dunne darm.

Transplantatiecoördinator

Als er toestemming voor orgaandonatie is verleend zal een transplantatiecoördinator naar het ziekenhuis komen voor de verdere coördinatie. Zowel de artsen als de verpleegkundigen begeleiden de nabestaanden tijdens de gehele procedure.

Transplantatiechirurgen

De daadwerkelijke orgaandonatie vindt altijd plaats in de operatiekamer van het St. Antonius Ziekenhuis. De operatie wordt verricht door transplantatiechirurgen uit een academisch ziekenhuis.

Weefseldonatie

Bij weefseldonatie kan het gaan om:

  • de huid;
  • de hoornvliezen;
  • de hartkleppen;
  • bot- en peesweefsel en
  • bloedvaten.

Schouwend arts

Bij weefseldonatie coördineert de schouwend arts zelf de procedure. De weefseldonatie vindt plaats in het Mortuarium van het St. Antonius Ziekenhuis met uitzondering van botdonatie. Deze vindt plaats in de operatiekamer van het St. Antonius Ziekenhuis.

Locatie huiddonatie

In het St. Antonius Ziekenhuis Utrecht en Nieuwegein kunnen bot-, hoornvlies- en hartklepdonaties gedaan worden.

Als er (ook) toestemming is voor huiddonatie, dan kan dit alleen in Nieuwegein gedaan worden. De overledene wordt dan door een vervoerder van het ziekenhuis overgebracht naar locatie Nieuwegein. De overledene kan na de huiddonatie in Nieuwegein worden opgehaald door de uitvaartondernemer, die is ingeschakeld door de nabestaanden.

Wat gebeurt er na de donatie?

Na elke vorm van donatie wordt de overledene zodanig verzorgd dat er van de donatie niets of nauwelijks iets te zien is. Met goed gekozen kleding worden pleisters en hechtingen gecamoufleerd. Na de donatie kan de overledene normaal thuis of in het rouwcentrum worden opgebaard. Houd er wel rekening mee dat er na een huiddonatie lekkage van lichaamsvocht kan ontstaan.

Als nabestaanden het op prijs stellen, ontvangen zij bij elke vorm van donatie de resultaten. Dit houdt in dat zij te horen krijgen of de organen en/of weefsels uiteindelijk getransplanteerd zijn bij ontvangers.

Toon meer

Terbeschikkingstelling wetenschap

Het komt voor dat iemand zijn of haar lichaam na overlijden ter beschikking stelt aan de wetenschap. Dit betekent dat het lichaam door wetenschappers van een universiteit gebruikt mag worden om er onderzoek op te doen.

Een overledene kan alleen ter beschikking aan de wetenschap worden gesteld, als de nabestaanden kunnen aantonen dat de overledene zich hiervoor bij een universiteit heeft aangemeld.

Bij terbeschikkingstelling aan de wetenschap kan er geen obductie (lijkschouwing), maar soms wel een hoornvliesdonatie plaatsvinden. Dat hangt af van het anatomisch instituut waar het lichaam naar wordt overgebracht. Na overlijden moet het lichaam van de overledene binnen 24 uur naar het anatomisch instituut worden overgebracht.

Als een rechter opdracht geeft voor een obductie, gaat de terbeschikkingstelling niet door.

Toon meer

Niet-natuurlijke dood

Een niet-natuurlijke dood wil zeggen dat iemand is overleden door een niet-natuurlijke oorzaak. Daarbij kan gedacht worden aan een verkeersongeval of misdrijf.

Ook als iemand in het ziekenhuis overlijdt ten gevolge van bijvoorbeeld een gebroken heup, een ongeval of op de operatiekamer, kan er sprake zijn van een niet-natuurlijk overlijden en kan door de politie en GGD-arts een onderzoek naar de doodsoorzaak worden ingesteld. Dit is vastgelegd in de Wet op de lijkbezorging.

Het doel is om elk vermoeden van een misdrijf of medische fout uit te sluiten. Ook als artsen twijfelen of een patiënt door een natuurlijke oorzaak is overleden, stellen politie en justitie een onderzoek in. In dat geval kan een rouwbezoek pas plaatsvinden wanneer de overledene door de officier van justitie is vrijgegeven.

Toon meer

Persoonlijke bezittingen

De persoonlijke bezittingen van de overledene worden bij het Mortuarium van het ziekenhuis bewaard. Om misverstanden of zoekraken te voorkomen, is het verstandig dat nabestaanden deze bezittingen zo snel mogelijk op (laten) halen.

Diegene die de spullen ophaalt, zal bij het ophalen een formulier moeten ondertekenen als bewijs van ontvangst.

Als de spullen niet worden opgehaald door de nabestaanden, dan zullen de spullen meegegeven worden aan de uitvaartondernemer. Ook de uitvaartondernemer tekent voor ontvangst.

Kosten

In de eerste 3 uur na het overlijden biedt het ziekenhuis de overledene de eerste noodzakelijke zorg. De kosten die hieruit voortkomen zijn voor rekening van het ziekenhuis en de zorgverzekeraar.

Onder ‘noodzakelijke zorg’ valt onder andere:

  • de schouw;
  • het invullen van de A-verklaring (overlijdensverklaring) en de B-verklaring (doodsoorzaakverklaring);
  • een gesprek met de behandelend arts en nabestaanden waarin toestemming wordt gevraagd voor donatie en/of obductie;
  • de eerste zorg door de verpleging;
  • de overdracht van persoonlijke bezittingen aan de nabestaanden en
  • de overdracht van de overledene aan de mortuariummedewerker (of avond-nacht-weekendcoördinator).

Na ongeveer 3 uur wordt het lichaam van de overledene, als dat nog niet is opgehaald door de uitvaartondernemer, uit hygiënisch oogpunt en uit respect voor de overledene gekoeld en verder verzorgd.

Na de termijn van 3 uur zijn de kosten van de laatste zorg voor rekening van de nabestaanden. Dit is inclusief de kosten voor gebruik van de koeling en de overdracht naar de uitvaartondernemer of rouwvervoerder.

Voor koeling langer dan 24 uur worden extra kosten in rekening gebracht.

Een pacemaker, ICD of andere implantaten worden alleen in opdracht van nabestaanden verwijderd door de mortuariummedewerkers. Hiervoor worden extra kosten in rekening gebracht. Houd er rekening mee dat bij een crematie een pacemaker of ICD altijd verwijderd moet zijn.

Toon meer

Rouwbegeleiding

Het overlijden van een naaste is erg ingrijpend. Als nabestaanden behoefte hebben aan begeleiding in het rouwproces, dan kunnen zij terecht bij de Landelijke Stichting Rouw (LSR). Deze stichting kan nabestaanden informeren over gespreksgroepen voor rouwverwerking.

Gerelateerde informatie

Code
MOR 01-AD