Aandoeningen

Sarcoïdose

Sarcoïdose is een ziekte waarbij ontstekingen in verschillende organen van het lichaam optreden. Dit gebeurt vooral in de lymfeklieren en de longen. De oorzaak van de ziekte is niet bekend.

Sarcoïdose is een zeldzame ziekte. Jaarlijks wordt de ziekte in Nederland bij zo'n 2000 mensen vastgesteld. Naar schatting hebben zo'n 5000 tot 7000 mensen in Nederland sarcoïdose.

De ziekte komt voor bij zowel mannen als vrouwen. De diagnose wordt het meest gesteld in de leeftijd tussen de 20 en 40 jaar.
Een andere benaming voor sarcoïdose is: ziekte van Besnier-Boeck of Besnier-Boeck-Schaumann, naar de artsen die de ziekte als eersten beschreven.

Wat is sarcoïdose?

Bij sarcoïdose treden er in verschillende organen van het lichaam ontstekingen op. De opeenhoping van afweercellen die bij de ontstekingen vrijkomen, is het belangrijkste kenmerk van de ziekte. Op de plekken van deze ontstekingen ontstaan dan kleine knobbeltjes. Deze knobbeltjes bestaan uit witte bloedcellen (afweercellen), en worden ook wel granulomen genoemd. Bij sarcoïdose komen ze vooral voor in longen, lymfeklieren, gewrichten en ogen. Wanneer de granulomen in de huid zitten, zijn de knobbeltjes vaak ook zichtbaar of voelbaar.

Meestal verdwijnen de granulomen vanzelf na verloop van tijd. Echter, bij een aantal patiënten blijven ze bestaan of komen er steeds meer bij. In het meest ernstige geval vormt zich littekenweefsel op de plaats van de granulomen. Zowel dit littekenweefsel als de granulomen zelf kunnen ertoe leiden dat organen minder goed werken.

Verwijzing naar ILD-expertisecentrum

Verwijzing naar een gespecialiseerd centrum zoals het St. Antonius Ziekenhuis kan nodig zijn wanneer de diagnose lastig te stellen is, of wanneer er twijfel is over de juiste behandeling. In het ILD-expertisecentrum van het St. Antonius Ziekenhuis bent u verzekerd van de meest optimale diagnostiek en behandeling.

Oorzaak van sarcoïdose

De oorzaak van sarcoïdose is onbekend. Op dit moment wordt hier wetenschappelijk onderzoek naar gedaan. Sarcoïdose is echter een zeldzame ziekte. Er zijn dus weinig patiënten met deze ziekte. Dit maakt het extra moeilijk om de oorzaak ervan te achterhalen. 

Toon meer

Soorten

Globaal zijn er twee vormen van de ziekte te onderscheiden: sarcoïdose met een acuut begin en sarcoïdose met een geleidelijk begin. 

Sarcoïdose met een acuut begin

Bij de acute vorm van sarcoïdose heeft de patiënt in korte tijd plotseling heftige klachten. Deze bestaan meestal uit: 

  • paars-rode en pijnlijke vlekken op de benen en armen (erythema nodosum)
  • pijnlijke en gezwollen gewrichten (polsen, enkels, knieën)
  • koorts
  • gewichtsverlies
  • vermoeidheid
  • kriebelhoest
  • kortademigheid.

Daarnaast worden op de röntgenfoto vergrote lymfeklieren bij de long gezien.

Sarcoïdose met een acuut begin komt voor bij ongeveer 30% van de patiënten. Hoewel deze  patiënten in het begin heftig ziek zijn, is het beloop van deze vorm gunstig: 80% van de patiënten geneest binnen 1 à 2 jaar.
Een hele specifieke presentatie van acute sarcoïdose waarbij patiënten erythema nodosum, pijnlijke gezwollen gewrichten, vergrote lymfklieren tussen de longen en koorts hebben, wordt ook wel het Syndroom van Löfgren genoemd. 

Sarcoïdose met een geleidelijk begin 

Deze vorm kenmerkt zich door het sluipende ontstaan van de klachten. Vaak is de ziekte al langer sluimerend actief en heeft de patiënt al langer klachten. Doordat deze klachten minder heftig zijn dan bij de acute vorm, duurt het vaak langer voordat de patiënt naar de dokter gaat. Bovendien blijven de klachten ook langer aanhouden: meestal zo'n 2 à 4 jaar.
De vorm met een geleidelijk begin komt voor bij ongeveer 70% van alle sarcoïdose patiënten. Het wordt ook wel de chronische vorm van sarcoïdose genoemd.  

Symptomen

De klachten en het beloop van sarcoïdose verschillen per patiënt. Deze zijn vooral afhankelijk van de organen waarin de ontstekingen optreden.

De klachten waarmee sarcoïdose patiënten naar de huisarts gaan, zijn: vermoeidheid, kortademigheid of droge hoest. Deze klachten zijn niet specifiek voor de ziekte sarcoïdose; ze kunnen ook bij andere ziekten voorkomen. Daarom is het vaststellen van de diagnose soms moeilijk. Verwijzing naar een gespecialiseerd centrum zoals het St. Antonius Ziekenhuis kan nodig zijn wanneer de diagnose lastig te stellen is, of wanneer er twijfel is over de juiste behandeling. In het ILD-expertisecentrum van het St. Antonius Ziekenhuis bent u verzekerd van de meest optimale diagnostiek en behandeling. 

Toon meer

Behandelingen

Er bestaat geen geneesmiddel voor sarcoïdose. De meeste patiënten genezen binnen enkele jaren vanzelf. Patiënten die lijden aan sarcoïdose met een acuut begin knappen vaak sneller op dan patiënten die lijden aan de chronische vorm. Regelmatige controle door de behandelend arts is bij beide vormen nodig om het verloop van de ziekte goed in de gaten te houden. De arts kan dan op tijd ingrijpen en eventueel een behandeling met medicijnen. Dit zijn middelen die de klachten onderdrukken. Dit is vooral het geval bij patiënten met ernstige klachten. Of als de aangedane organen zeer slecht werken of risico lopen blijvend beschadigd te raken.

Expertise en ervaring

Sarcoïdose is een ziekte met een grillig verloop. Bovendien uit de ziekte zich bij elke patiënt weer anders, afhankelijk van de vorm van de ziekte en de plaats waar de ontstekingen zich voordoen. Dit vraagt om begeleiding en advies op maat. Dit biedt het ILD-expertisecentrum van het St. Antonius Ziekenhuis.

Meer informatie

Op deze website

Patiëntenvereniging en lotgenotencontact 

Sarcoïdose Belangenvereniging Nederland

Overige websites

Uitgelicht

Code
LON A-Od-2