Behandelingen & onderzoeken

Prostaatverwijdering met Da Vinci-robot

Bij deze operatie verwijdert de uroloog de prostaat via een kijkoperatie. De uroloog voert de operatie uit met behulp van de Da Vinci-robot. Deze behandeling is een van de mogelijke behandelingen die wordt toegepast bij patiënten met prostaatkanker.

Een totale verwijdering van de prostaat wordt ook wel een radicale prostatectomie genoemd. Dit gebeurt alleen als de patiënt geen uitzaaiingen heeft. Deze operatie vindt in principe binnen 3 tot 6 weken plaats. 

Op deze pagina snel naar

Meer over deze ingreep

In het St. Antonius Ziekenhuis doen we  zo’n 200 prostaatkankeroperaties per jaar met de Da Vinci robot. De operaties worden uitgevoerd door een beperkt aantal urologen, waardoor zij ieder afzonderlijk bijzonder veel ervaring hiermee hebben.

Curatieve ingreep

Een prostaatverwijdering is een curatieve ingreep, dat wil zeggen dat het doel volledige genezing is. De uroloog verwijdert de hele prostaat met de zaadblaasjes. Ook schijnbaar gezond weefsel om de prostaat en de zaadblaasjes heen, wordt weggenomen.

Afhankelijk van de hoogte van het PSA (bloedbepaling) en de soort kwaadaardigheid die is gevonden, kan het nodig zijn om tijdens de operatie ook lymfeklieren te verwijderen en te onderzoeken. De lymfeklieren worden tijdens de operatie in het laboratorium onderzocht. Als blijkt dat de lymfeklieren uitzaaiingen bevatten, worden de prostaat en de zaadblaasjes meestal niet verwijderd en komt de patiënt  in aanmerking voor een andere behandeling (bestraling of hormoontherapie). De kans hierop is overigens zeer klein. 

Kijkoperatie

Deze ingreep met de Da Vinci-robot  is een zogenoemde kijkoperatie (een laparoscopie). De uroloog gebruikt bij deze operatie fijne instrumentjes, die via buisjes door de buikwand naar binnen worden gebracht. Dat betekent dat de patiënt na afloop geen grote operatiewond heeft, maar slechts enkele kleine sneetjes. De uroloog ziet via een speciale camera wat hij of zij doet. Het camerabeeld is driedimensionaal, zodat de uroloog diepte kan zien. Bovendien vergroot de camera de beelden ongeveer 10 x. Daardoor kan de uroloog elk detail van het operatiegebied heel precies bekijken. 

Voordelen

De Da Vinci-robot opereert niet zelf. Het is een instrument dat de uroloog bestuurt. De robot zet de bewegingen van de uroloog om in hele kleine, precieze bewegingen. Het gebruik van deze robot heeft veel voordelen: 

  • de robotarmen zijn zeer wendbaar en kunnen dus overal goed bij;
  • de operatie-instrumentjes kunnen meer dan 360 graden draaien;
  • de robot beweegt zéér nauwkeurig;
  • de robot is trillingsvrij. 

De uroloog kan dus heel nauwkeurig opereren in een kleine ruimte en dat levert veel  voordelen op voor de patiënt:

  • Het is een nauwkeurige operatietechniek waarbij de prostaatkanker maximaal verwijderd wordt.
  • Er kan een waterdichte aansluiting tussen blaas en plasbuis worden gemaakt.
  • De patiënt heeft tijdens de ingreep minder narcosemiddelen en pijnstillers nodig. Dit komt doordat de wondjes bij deze operatie kleiner zijn.
  • De patiënt verliest meestal maar heel weinig bloed.
  • De patiënt herstelt sneller, waardoor deze maar enkele dagen (meestal 2 dagen) in het ziekenhuis hoeft te blijven.
  • Eenmaal thuis verloopt het herstel in het algemeen sneller. 
  • Daarnaast zijn de wondjes - en dus ook de littekens - kleiner dan bij een gewone operatie. 

De Da Vinci-robot zet de grote bewegingen van de uroloog om in heel fijne, nauwkeurige bewegingen van de instrumentjes.

De uroloog bedient de robotarmen via 'joysticks'.

Toon meer over Da Vinci-robotoperatie

Voorbereiding

Naar de anesthesioloog

U heeft ter voorbereiding op uw operatie een gesprek met de anesthesioloog (verdovingsarts). Hij of zij legt u uit wat narcose is, hoe u onder narcose gaat en hoe u weer wakker wordt. Daarnaast stelt hij of zij u een aantal vragen over uw gezondheid en doet wat onderzoeken.

Informatie over de verschillende soorten verdovingen en de gang van zaken leest u op onze webpagina Onder anesthesie.

Naar de bekkenfysiotherapeut

Voor de operatie bezoekt u 1 tot 2 x de bekkenfysiotherapeut. Hiervoor maakt u zelf een afspraak bij een erkende bekkenfysiotherapeut. U heeft van ons een verwijsbrief gekregen, plus een overzicht van bekkenfysiotherapeuten in de buurt. De bekkenfysiotherapeut:

  • stelt u een aantal vragen over het plassen en de ontlasting; zo komt hij/zij te weten hoe u uw bekkenbodem gebruikt.
  • legt u uit waar de bekkenbodemspieren zitten, hoe ze werken, en wat er verandert na de operatie;
  • leert u hoe u uw bekkenbodemspieren na de operatie het beste kunt gebruiken; u krijgt hier adviezen en oefeningen voor. (Let op: De eerste weken na de operatie mag u nog geen bekkenoefeningen doen)

Bloedonderzoek

Voor de operatie laat u bij de Bloedafname wat bloed afnemen voor onderzoek. Hiervoor heeft u bij de poli een formulier meegekregen. Vergeet deze niet mee te nemen.

Medicijnen

Gebruikt u medicijnen? Dan vertelt de uroloog u of u deze gewoon mag blijven innemen. Als u bloedverdunners gebruikt, moet u hier enige tijd voor de ingreep mee stoppen. De uroloog vertelt u hoelang van tevoren u moet stoppen.

Roken

Roken vertraagt de wondgenezing. Om complicaties te voorkomen, raden wij u sterk aan om tenminste 2 weken voor de operatie en tenminste 3 weken na de operatie te stoppen met roken.

Vervoer regelen

Na deze behandeling kunt u niet zelf naar huis rijden. Bijvoorbeeld omdat u narcose of sedatie heeft gehad, medicijnen heeft gekregen, of omdat u daar lichamelijk nog niet toe in staat bent. Het is daarom handig dat u vooraf regelt dat iemand u naar huis brengt na de behandeling.

Opname en operatie

De meeste patiënten worden op de dag van de operatie opgenomen. Als dat bij u anders is, hoort u dat van tevoren.

Voorbereiding op uw opname (met operatie)

Een goede voorbereiding is voor u en voor ons belangrijk. Op onze webpagina Opname in het ziekenhuis (operatie) leest u hoe u zich op uw opname voorbereidt en krijgt u informatie over de gang van zaken in ons ziekenhuis.

Eten en drinken (nuchter zijn)

Het is noodzakelijk dat u voor de operatie een bepaalde periode niet eet of drinkt (‘nuchter’ blijft). Dit geldt als u narcose, een ruggenprik of een zenuwblokkade krijgt. Als u niet nuchter bent tijdens de ingreep, is de kans groter dat er tijdens de ingreep eten en drinken uit uw maag in uw longen terechtkomt. Dit kan leiden tot een ernstige longontsteking. Het is dus belangrijk dat u zich aan onderstaande voorschriften houdt. Als u niet nuchter bent, zullen wij er voor uw veiligheid voor kiezen om de operatie niet door te laten gaan.

Houd u aan de onderstaande voorschriften:

  • Tot 6 uren voordat u in het ziekenhuis moet zijn mag u 1 of 2 beschuitjes met jam eten.

Dit betekent dat als u zich bijvoorbeeld om 08.00 uur ’s morgens in het ziekenhuis moet melden, u vanaf 02.00 uur ’s nachts niets meer mag eten. Moet u zich bijvoorbeeld om 14.00 uur ’s middags melden, dan mag u vanaf 08.00 uur ’s morgens niets meer eten.

  • Tot 2 uren voordat u in het ziekenhuis moet zijn mag u heldere vloeistoffen drinken. Dit zijn: water, appelsap en thee ZONDER melk.

Dit betekent dat als u zich bijvoorbeeld om 08.00 uur ’s morgens in het ziekenhuis moet melden, u vanaf 06.00 uur ’s morgens niets meer mag drinken. De afgesproken medicatie mag u wel met een slokje water innemen op de dag van de operatie.

Als u al bent opgenomen in het ziekenhuis en de volgende dag wordt geopereerd, dan zullen de zorgverleners op de afdeling u laten weten vanaf hoe laat u niet meer mag eten en drinken.

Mijn Antonius-account aanmaken

Mijn Antonius is het beveiligde online patiëntportaal van het St. Antonius. Heeft u nog geen account? Dan is het handig als u er een aanmaakt. Op onze webpagina Mijn Antonius leest en ziet u hoe u dit eenvoudig doet. 

Afzeggen

Bent u verhinderd voor de operatie? Laat het ons dan zo snel mogelijk weten.  Neem hiervoor telefonisch contact op met de Voorbereiding Opname.

Behandeling

Dag van uw opname en operatie

Op de dag van uw opname meldt u zich op de afgesproken tijd en plaats in het ziekenhuis.

Opnamegesprek

Daar heeft u een opnamegesprek met een afdelingsverpleegkundige. Uw opname gaat volgens het principe 'opnemen zonder bed'. Dit betekent dat u op een speciale afdeling vlakbij de operatieafdeling wordt opgenomen en pas na de operatie naar de verpleegafdeling gaat. Voor de operatie kunt u zich in een sfeervolle ruimte voorbereiden op uw operatie. Vlak voor de operatie komt u in een bed te liggen en wordt u naar de operatiekamer gereden. Heeft u vragen? Stel ze dan gerust.

Bloedonderzoek

Als de arts extra bloedonderzoek heeft aangevraagd, nemen we ook nog wat bloed af.

Medicijnen

U krijgt voor de operatie een aantal medicijnen:

  • tabletten paracetamol;
  • een pleister met medicijnen die de spieren van de blaas laten ontspannen.

Kunstgebit / gehoorapparaat / contactlenzen /make-up sieraden

Heeft u een kunstgebit, een gehoorapparaat en/of contactlenzen? Doe deze dan uit voordat u naar de operatiekamer gaat. U mag tijdens de operatie ook geen sieraden of piercings dragen.

Naar de operatiekamer

Kort voor de operatie krijgt u operatiekleding aan. Zodra u aan de beurt bent, brengt een medewerker u in uw bed naar de operatieafdeling. Daar plaatst de anesthesist een infuus (een dun plastic slangetje in een bloedvat) waardoor u de narcose en eventuele medicatie krijgt toegediend.

De operatie

Tijdens de operatie gebeuren er 2 dingen:

  • De prostaat en de zaadblaasjes worden verwijderd. De zaadblaasjes zijn twee klieren die tegen de prostaat aan liggen. Deze maken samen met de prostaat het spermavocht aan.
  • Er wordt een nieuwe aansluiting tussen de blaas en de plasbuis aangelegd.

Het verloop van de operatie ziet er als volgt uit:

  • Voordat de operatie begint, brengt de anesthesioloog u onder narcose. Daarna kan de operatie beginnen.
  • Eerst wordt de buikholte opgeblazen met koolzuurgas (CO2), zodat de uroloog genoeg ruimte heeft om te opereren. Dit gas is onschadelijk.
  • Vervolgens brengt de uroloog via een aantal kleine sneetjes (0,5 tot 1 cm) een aantal buisjes in uw buik: meestal zijn dit 5 buisjes.
  • Via een van deze buisjes wordt een kleine camera ingebracht die in verbinding staat met een beeldscherm. Hierop ziet de uroloog precies wat hij of zij  in de buikholte doet.
  • Door de andere buisjes worden de operatie-instrumenten ingebracht; deze zitten vast aan de robotarmen van de Da Vinci-robot. De uroloog stuurt de robotarmen aan.
  • Een van de sneetjes is iets groter, zodat de uroloog de prostaat in zijn geheel uit de buikholte kan halen.
  • Meestal wordt een wonddrain (een slangetje in de buik) geplaatst om het wondvocht weg te laten lopen. Deze drain wordt meestal na 1 tot enkele dagen na de operatie verwijderd.

Soms 'open' operatie nodig

Soms blijkt tijdens de kijkoperatie dat er toch een 'open' operatie nodig is. Dat kan gebeuren als de uroloog het operatiegebied niet goed kan overzien. Dit kan komen door:

  • verklevingen/littekens van eerdere operaties;
  • overgewicht;
  • een afwijkende ligging of bloedvoorziening van de prostaat.

Om ervoor te zorgen dat de operatie goed en veilig verloopt, zal de uroloog in dat geval toch een ‘open’ operatie verrichten. Uw specialist bespreekt dit voor de operatie met u.

Weefselonderzoek

De prostaat wordt na de operatie altijd door de patholoog onderzocht onder de microscoop. De patholoog bekijkt hoe agressief en hoe uitgebreid de kanker was. De uitslag is ongeveer 1 week na de operatie bekend en wordt met u besproken als u terugkomt voor het verwijderen van de katheter.

De uitslag van het weefselonderzoek krijgt u van de verpleegkundig specialist. Indien hij of zij afwezig is doet de zaalarts dit. Het verslag van bepaalde behandelingen kunt
u na 2 weken ook inzien in uw eigen dossier via Mijn Antonius.

Na de operatie

U wordt na de operatie wakker op de uitslaapkamer. U heeft dan een aantal slangetjes in uw lichaam, namelijk:

  • een blaaskatheter. Dit is een flexibel slangetje dat in uw blaas zit. Door het slangetje loopt uw urine uit de blaas. Omdat er een nieuwe aansluiting is gemaakt tussen de blaas en de plasbuis, moet de blaaskatheter ongeveer 10 dagen blijven zitten.
  • een infuus waardoor u vocht krijgt toegediend. Dit wordt de dag na de operatie verwijderd. U mag dan weer eten en drinken
  •  een zuurstofslangetje in uw neus. Hierdoor krijgt u zuurstof toegediend.

Wanneer u voldoende wakker bent en het goed met u gaat, brengen verpleegkundigen u weer terug naar uw kamer op de verpleegafdeling. Op de afdeling krijgt u een injectie tegen trombose (een bloedstolsel in een bloedvat). Ook bellen we uw contactpersoon om te vertellen hoe het met u gaat.

Naar huis

.U kunt waarschijnlijk de dag na de operatie weer naar huis. Een week later wordt u opnieuw opgenomen om de blaaskatheter te laten verwijderen. De dag voordat u naar huis gaat, leert de verpleegkundige u hoe u thuis de katheter verzorgt Na het verwijderen van de katheter krijgt u incontinentiemateriaal mee naar huis.

Hoofdbehandelaar

Patiënten worden in het ziekenhuis regelmatig door meerdere medisch specialisten tegelijk gezien. Er is echter altijd één medisch specialist eindverantwoordelijk voor de medische behandeling: de ‘hoofdbehandelaar’. Het is voor u dus belangrijk om te weten wie dit is. Wilt u weten wie uw hoofdbehandelaar is? Vraag dit dan aan de zaalarts of verpleegkundig specialist.

Het filmpje Wie is uw hoofdbehandelaar? geeft u meer informatie hierover.

Nazorg

Adviezen voor thuis

  • Rusten: neem voldoende rust.
  • Bekkenoefeningen: De eerste weken na de operatie mag u geen bekkenoefeningen doen. Het operatiegebied moet namelijk eerst herstellen.
  • Tillen/bewegen/sporten/fietsen: de eerste 6 weken mag u geen zwaar lichamelijk werk  doen, niet tillen en niet fietsen of sporten. Dit is belangrijk om uw lichaam de kans te geven om goed te herstellen. Na 6 weken kunt u deze activiteiten weer langzaam opbouwen.
  • Autorijden: u mag de eerste 2 weken na uw operatie niet zelf autorijden. Daarna mag u dit weer langzaam opbouwen.
  • Douchen/baden/zwemmen: u mag gewoon douchen, tenzij uw specialist of verpleegkundige u een ander advies hebben gegeven. U mag nog geen bad nemen of zwemmen. Dit mag vanaf 2 weken na de operatie wel weer.

Mogelijke gevolgen

Ongewenst urineverlies

Na de operatie moet de bekkenbodem wennen aan de nieuwe situatie en moet de sluitspier getraind worden. De eerste tijd na de operatie hebben veel patiënten daardoor last van
ongewild urineverlies. Het komt echter ook voor dat patiënten direct na het verwijderen van de katheter (vrijwel) ‘droog’ zijn. De meeste mannen zijn 3 tot 6 maanden na de operatie weer continent, maar sommigen blijven ook daarna urineverlies houden.

Enkele dagen nadat uw blaaskatheter is verwijderd, neemt de continentieverpleegkundige contact met u op om te vragen hoe het gaat. Heeft u vragen over incontinentie en incontinentiemateriaal? Neem dan gerust contact op met de continentieverpleegkundige.

Seksualiteit en erectiestoornissen

De operatie kan invloed hebben op uw seksuele leven.

  • Orgasme

Omdat de prostaat en de zaadblaasjes zijn verwijderd, kunt u geen zaadlozing meer krijgen. U kunt nog wel een orgasme krijgen (klaarkomen), maar dan zonder zaadlozing.

  • Erectiestoornis

De zenuwbanen die ervoor zorgen dat een man een erectie (stijf worden van de penis) kan krijgen, liggen als heel fijne zenuwvezeltjes om de prostaat. Als deze beschadigd worden, kunnen er erectieproblemen ontstaan. Of dit te voorkomen is, hangt af van de plaats en de grootte van de tumor. De uroloog bespreekt voor de operatie hoe de situatie in uw geval is, en wat de gevolgen van de operatie voor u kunnen zijn.

Mogelijke complicaties

Bij elke ingreep kunnen problemen optreden. Dat geldt ook bij deze ingreep, hoewel de kans op complicaties een stuk kleiner is dan bij een ‘open’ operatie. Mogelijke complicaties zijn:

  • een nabloeding;
  • een wondinfectie;
  • pijn in de schouder (door de CO2 die in de buik is geblazen); dit gaat vanzelf over;
  • beschadigingen aan andere organen.

Contact opnemen

Neem contact met ons op als:

  • u aanhoudende buikpijn heeft die niet overgaat met paracetamol;
  • u bloed verliest uit de anus;
  • de blaaskatheter er uit is gegaan;
  • er gedurende 2 uur geen urine meer in de urinezak is gekomen:
  • de urine erg bloederig is en stolsels bevat, terwijl u wel genoeg drinkt;
  • u koorts heeft:
    • als uw temperatuur hoger is dan 38,5 graden of
    • als uw temperatuur langer dan 24 uur 38 graden of hoger is of
    • als u koude rillingen heeft.

Tijdens kantooruren belt u de poli Urologie of de oncologieverpleegkundige.

Expertise en ervaring

De urologen van het St. Antonius Ziekenhuis hebben bijzondere expertise op het gebied van uro-oncologische zorgvragen. We behandelen in ons ziekenhuis jaarlijks ruim 2.500 patiënten met een verdenking op prostaat-, nier- of blaaskanker. Doordat we zoveel patiënten behandelen zien we veel verschillende ziektebeelden en hebben we veel ervaring en expertise opgebouwd. Met betrekking tot het aantal operaties per jaar zitten we in deze kankersoorten al jaren in de top 5 van Nederland. 

We doen aan voortdurende kwaliteitsverbetering en zijn steeds op zoek naar de meest optimale behandeling. Ook doen we veel aan onderzoek om steeds beter te kunnen voorspellen wat nodig is en wat resultaten opleveren voor onze patiënten. We investeren in de nieuwste behandelmethoden- en technieken die zo min mogelijk schade aan het lichaam opleveren, zo maken we zoveel mogelijk gebruik van de nieuwste Da Vinci-robot waarmee we laparoscopische ingrepen doen (kijkoperaties in de buikholte).

De prostaat

De prostaat zit vlak onder de blaas, daar waar de plasbuis begint. Het orgaan zit om het bovenste deel van de plasbuis heen. De plasbuis loopt dus door de prostaat heen. Daarom is het vaak moeilijk om te plassen als de prostaat vergroot is. Een normale prostaat is ongeveer zo groot als een kastanje.

Wat doet de prostaat?

De prostaat is een klier; een orgaan dat een bepaald vocht aanmaakt en uitscheidt. Het vocht dat de prostaat aanmaakt, helpt de zaadcellen in leven te houden. Het komt bij de zaadlozing (het klaarkomen) met de zaadcellen naar buiten.

Wat betekent het om zonder prostaat te leven?

Na de operatie bent u niet vruchtbaar meer. Maar omdat de prostaat maar een kleine rol
speelt bij de beleving van de seksualiteit, kunt u nog wel een orgasme beleven (klaarkomen).

Toon meer over prostaat

Veilige zorg in het ziekenhuis

In het St. Antonius Ziekenhuis staat veiligheid voorop. Onze medewerkers doen er alles aan om uw bezoek aan het ziekenhuis zo goed mogelijk te laten verlopen. Help ons s.v.p. om goed voor u te zorgen door ons te vertellen:  

  • Welke medicijnen u gebruikt.
  • Of u allergieën heeft.
  • Als u iets niet begrijpt.
  • Wat u belangrijk vindt.
  • Als u iets ziet wat niet schoon is.

Op de website van de Nederlandse Patiëntenfederatie leest u meer tips over hoe u zelf kunt bijdragen aan veilige zorg.

Toon meer
Code
URO KAN 73-B-1